داستان فیلم جاده (La Strada):
داستان فیلم درباره دختر سادهدل و مهربانی به نام جِلسومینا (با بازی جولیتا ماسینا) است که به خاطر تنگدستی خانوادهاش، مادرش او را به مردی قوی و خشن به نام زامپانو (با بازی آنتونی کوئین) میفروشد. زامپانو هنرمندی دورهگرد است که در شهرها و روستاها نمایشهای زورآزمایی اجرا میکند و جِلسومینا را مجبور میکند به عنوان دستیار و همراه، همراهش باشد و…
کارگردان:
فدریکو فلینی (Federico Fellini): کارگردان، فیلمنامهنویس و تهیهکننده برجسته ایتالیایی بود که در ۲۰ ژانویه ۱۹۲۰ در شهر ریمینی ایتالیا به دنیا آمد و در ۳۱ اکتبر ۱۹۹۳ در رم درگذشت.
فلینی یکی از تأثیرگذارترین فیلمسازان تاریخ سینما است که به خاطر جهان خاص، فانتزی و طنز منحصر به فردش شهرت دارد و آثارش ترکیبی از واقعیت، تخیل و خاطرات شخصی هستند.
سبک فیلمسازی فلینی اغلب بین واقعیت و رویا در نوسان است و شخصیتهایش معمولاً انسانهایی سرگردان، آرمانگرا یا پوچگرا هستند. از مهمترین فیلمهای او میتوان به جاده (La Strada)، شبهای کابیریا (Nights of Cabiria)، زندگی شیرین (La Dolce Vita)، هشت و نیم (8½) و آمارکورد (Amarcord) اشاره کرد.
فلینی چهار بار جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی را دریافت کرد و بیش از هر فیلمساز دیگری نامزد اسکار شد. سبک بصری، داستانگویی نوآورانه و نگاه عمیق به انسان و جامعه، او را به یکی از چهرههای ماندگار دنیای سینما تبدیل کرده است.
بازیگران:
آنتونی کوئین (Anthony Quinn): بازیگر مشهور مکزیکی-آمریکایی بود که در ۲۱ آوریل ۱۹۱۵ در شهر چیهواهوا مکزیک به دنیا آمد و در ۳ ژوئن ۲۰۰۱ در بوستون آمریکا درگذشت.
او به خاطر چهره کاریزماتیک و بازیهای قدرتمندش در نقشهایی با ملیتها و فرهنگهای مختلف، به یکی از ستارگان جهانی سینما تبدیل شد.
کوئین برای دو فیلم “شور زندگی” (Lust for Life) و “ویوا زاپاتا!” (Viva Zapata!) برنده جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد شد. نقشآفرینی او در فیلمهای “زامپانو” در جاده (La Strada)، “زوربای یونانی” (Zorba the Greek) و “پیغامبر” (The Message) نیز بسیار تحسین شدهاند.
کوئین در طول دوران حرفهایاش در بیش از ۱۵۰ فیلم بازی کرد و همواره به عنوان نماد بازیگری پرانرژی و چندوجهی شناخته میشود.
جولیتا ماسینا (Giulietta Masina): بازیگر برجسته ایتالیایی بود که در ۲۲ فوریه ۱۹۲۱ در سن جورجو دی پبکینتو ایتالیا به دنیا آمد و در ۲۳ مارس ۱۹۹۴ در رم درگذشت.
او بیش از همه به خاطر بازیهای درخشانش در فیلمهای شوهرش، فدریکو فلینی، شناخته میشود.
ماسینا به خاطر چهره خاص و بازی احساسی و صمیمیاش، نقشی ماندگار در تاریخ سینما ایفا کرد. از مهمترین آثارش میتوان به “جاده” (La Strada)، “شبهای کابیریا” (Nights of Cabiria) و “جولیتای ارواح” (Juliet of the Spirits) اشاره کرد.
او برای بازی در “جاده” و “شبهای کابیریا” جوایز و تحسینهای زیادی دریافت کرد و به یکی از چهرههای نمادین سینمای ایتالیا تبدیل شد.
ماسینا اغلب به عنوان بازیگری با صداقت، لطافت و قدرت بازیگری بالا شناخته میشود که نقش زنان سادهدل و رنجدیده را با طبیعیترین شکل ممکن به تصویر میکشید.
نکاتی که احتمالاً درباره فیلم جاده (La Strada) نمیدانید:
آنتونی کوئین مشغول بازی در فیلمی با جولیتا ماسینا (Donne Proibite – 1954) بود که ماسینا او را به همسرش، فدریکو فلینی معرفی کرد. فلینی فوراً مطمئن شد که این بازیگر مکزیکی برای نقش زامپانو، مرد قوی فیلم جدیدش (که بعدها لا استرادا نام گرفت) عالی خواهد بود و از او خواهش کرد این نقش را بپذیرد. کوئین، که اصلاً نمیدانست فلینی کیست، ابتدا این پیشنهاد را رد کرد، اما فلینی دست بردار نبود و چندین روز او را برای قبول پروژه تحت فشار گذاشت. کمی بعد، کوئین شبی را با اینگرید برگمن و شوهرش، کارگردان روبرتو روسلینی گذراند. بعد از شام، هر سه فیلم تازه فلینی، کمدی-درام I Vitelloni (1953) را دیدند و کوئین با شگفتی فهمید آن فیلمساز ایتالیایی سرسختی که روزها دنبال او بود، یک نابغه است.
فدریکو فلینی برای پیدا کردن تهیهکنندگانی که حاضر به حمایت از فیلم باشند، با مشکلات زیادی روبرو شد. برخی از تهیهکنندگانی که قبلاً کارهای فلینی را تأمین مالی کرده بودند، معتقد بودند سناریو امیدوارکننده است اما فیلم سودی به دنبال نخواهد داشت. سایر سرمایهگذاران بالقوه هم به دلیل اصرار فلینی برای بازی کردن همسرش، جولیتا ماسینا در نقش جوزلومینا، منصرف شدند. فلینی فیلمبرداری را حتی قبل از آنکه سرمایهگذاران رسماً قرارداد ببندند، آغاز کرد.
والت دیزنی تمایل جدی داشت که یک انیمیشن بر اساس شخصیت جوزلومینا بسازد، و شرکتهای تولید عروسک و شیرینی هم به استفاده از نام او علاقه نشان دادند. فلینی گفت: «میتوانستم بیست سال فقط با جوزلومینا زندگی کنم.»
فیلم «جاده» اولین برنده جایزه اسکار تاریخ برای بهترین فیلم خارجی شد.
آنتونی کوئین چند سال پیش از مرگش در مصاحبهای گفت: ابتدا پذیرفته بود که درصدی از سود فروش فیلم « جاده» را به جای دریافت دستمزد اولیه بگیرد. اما وقتی مدیر برنامهاش از این موضوع باخبر شد، قرارداد را تغییر داد و اصرار کرد فقط دستمزد اولیه بگیرد و بدون سهم از سود. کوئین گفت این تصمیم باعث شد چندین میلیون دلار را از دست بدهد.
خیلی زود پس از شروع فیلمبرداری، جولیتا ماسینا دچار پیچخوردگی شدید مچ پا شد. این موضوع میتوانست ضربه سنگینی به پروژه بزند، زیرا حمایت مالی فیلم شکننده بود و تهیهکنندهها در ابتدا با انتخاب ماسینا مخالف بودند. این مصدومیت، تولید فیلم را برای چند هفته متوقف کرد و باعث شد برنامه کاری آنتونی کوئین به هم بخورد، چون قرار بود نقش اصلی فیلم Attila (1954) را هم بازی کند. کوئین با بزرگواری قبول کرد به کار در این فیلم ادامه دهد تا بیش از این تولید آسیب نبیند. او برنامه طاقتفرسایی را تحمل کرد و صبحها در این فیلم و شبها در Attila مشغول بازی بود.
پاپ فرانسیس گفته که La Strada (1954) فیلم مورد علاقه اوست.
طبق مصاحبهای با جولیتا ماسینا، ایده اولیه فیلم زمانی شکل گرفت که او و فلینی در حال رانندگی در یک جاده کوهستانی بودند و در کنار جاده یک موتورسیکلت با مرد و زنی دیدند که ظاهراً فقیر و بیپناه بودند. این تصویر در ذهنشان ماند و بعداً فلینی داستان فیلم را براساس آن نوشت.
کارگردان فدریکو فلینی اعتراف کرده که هر یک از شخصیتهای اصلی فیلم نماینده یک عنصر هستند؛ زامپانو نشانه زمین، جوزلومینا نشانه آب، و دلقک نشانه هواست.
باب دیلن گفته که فیلم La Strada (1954) روی آهنگ «آقای تمبورینمن» اثر داشته است.
«جاده» توسط واتیکان در دسته “هنر” در فهرست ۴۵ فیلم برترش انتخاب شده است.
صدای هر دو بازیگر، آنتونی کوئین و ریچارد بیسهارت، در نسخه ایتالیایی توسط بازیگران دیگر دوبله شد.
کریس کریستوفرسون گفته که فیلم «جاده» الهامبخش نوشتن آهنگ “Bobby McGee” برای او بوده است.
در حالی که فیلم در نهایت بسیار محبوب شد، تهیهکننده دینو د لائورنتیس گفته نسخه اولیه فیلم در جشنواره ونیز استقبال نشد و موفقیتش پس از نمایش در فرانسه آغاز گردید.
این فیلم پس از مرگ، در میان ۱۰۰ فیلم مورد علاقه آکیرا کوروساوا قرار گرفت.
موسیقی متن فیلم «جاده» نینو روتا شامل نقل قول مستقیمی از تم “Larghetto” از سرناد برای سازهای زهی اپوس ۲۲ آنتونین دورژاک است.
سم پکینپا گفته فیلم La Strada (1954) جزو فیلمهاییست که دوست داشته خودش بسازد.
کارگردان بیلی آگوست گفته دیدن فیلم «لا استرادا» در دوران تحصیلش باعث شد به سینما علاقهمند شود و خواهان کار در این زمینه گردد.
دینو د لائورنتیس و کارلو پونتی در ابتدا میخواستند سیلوونا مانگانو (همسر د لائورنتیس) و برت لنکستر را برای نقشهای اصلی انتخاب کنند.
سهچرخه موتوری زامپانو، مدلی از موتو گوتسی TriAlce ارتش ایتالیا بین سالهای ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۳ بود. یکی از ویژگیهای بیش از ۱۷۰۰ دستگاه تولیدشده، سکو یا پلتفرم بزرگی بود که بین چرخهای عقب قرار داشت و در سکانسهای سیرک زامپانو به خوبی دیده میشود. حضور این وسیله نقلیه مربوط به جنگ جهانی دوم در فیلم، نمادی از اقتصاد ویرانشده ایتالیا پس از جنگ بود که هر وسیله حمل و نقل موجود را دوباره استفاده یا بازسازی میکردند.
در نظرسنجی منتقدان بیبیسی در سال ۲۰۱۸، این فیلم در رتبه هشتادوسوم فیلمهای غیرانگلیسیزبان قرار گرفت.
در فهرست “۱۰۰۱ فیلمی که باید قبل از مرگ ببینید” به سردبیری استیون اشنایدر، فیلم «جاده» هم حضور دارد.
فیلم «جاده» بخشی از مجموعه کرایتریون با شماره ۲۱۹ است.
در استرالیا نیز La Strada (1954) توسط نشریه “Australian Women’s Weekly” جزو ده فیلم برتر سال ۱۹۵۸ معرفی شد.
جولیتا ماسینا در طول فیلمبرداری رابطه کوتاهی با همبازیاش ریچارد بیسهارت برقرار کرد و چون او همسر فدریکو فلینی بود، این اتفاق باعث ایجاد تنش و توقف موقت فیلمبرداری شد.
پرونده دیگر فیلم های فدریکو فلینی در سایت مووی مگ:
هشت و نیم ( Eight And A Half ) به کارگردانی فدریکو فلینی
نازنین آفاق
من عاشقانه فیلمهای فلینی رومیبینم و منو به دنیای دیگه ایی میبره،اما از این فیلمش زیاد خوشم نمیاد،انفعالی مظلومانه در رفتار زن،و سادیسمی بی دلیل در کارهای مرد هست که منطق نداره