پژوهشی تازه که توسط نشریه The Atlantic منتشر شده، زنگ خطری جدی برای آموزش آکادمیک سینما به صدا درآورده است. این تحقیق نشان میدهد بخش قابل توجهی از دانشجویان رشته سینما، حتی در محیطهای آموزشی، قادر نیستند در طول تماشای فیلم از تلفنهای همراه خود فاصله بگیرند؛ مسئلهای که مستقیماً بر درک آنها از اثر تأثیر گذاشته است.
نگرانکنندهتر آنکه برخی اساتید، پس از مواجهه مداوم با این رفتار، تصمیم گرفتهاند نمایش فیلمهای کامل را کنار بگذارند و به جای آن، تنها بخشهایی منتخب از آثار را برای دانشجویان پخش کنند؛ تصمیمی که عملاً مفهوم «تماشای فیلم» را از آموزش سینما حذف میکند.
در بخشی از این پژوهش به نمونهای مشخص اشاره شده است: هنگام نمایش فیلم «ژول و ژیم» (Jules and Jim) ساخته فرانسوا تروفو — اثری ۱۰۵ دقیقهای که در مقایسه با استانداردهای امروز حتی فیلمی کوتاه محسوب میشود — بیش از نیمی از دانشجویان نتوانستهاند به پرسشهایی بسیار ابتدایی درباره داستان پاسخ دهند. پاسخهای نادرستی که داده شده، تا حدی نامربوط بوده که نشان میداد فیلم عملاً دنبال نشده است؛ از جمله اشاره به پنهان شدن شخصیتها از نازیها یا حضور «ارنست همینگوی» در روایت.
اساتید شرکتکننده در این پژوهش تأکید کردهاند که چنین سطحی از سردرگمی تا یک دهه پیش تقریباً غیرقابل تصور بوده و پس از دوران پاندمی، این روند با شتاب بیشتری تشدید شده است. به باور آنها، این بحران نه به طول فیلمها مربوط است، نه به زیرنویس و نه حتی به ژانر؛ چرا که بسیاری از مخاطبان نسل زد بدون مشکل، انیمههای طولانی را با زیرنویس دنبال میکنند.
یافتههای پژوهش نشان میدهد مشکل عمیقتر است: بسیاری از دانشجویان حتی در جلسات نمایش فیلم حضور پیدا نمیکنند و ترجیح میدهند آثار را در خانه ببینند. اما همینجا هم وضعیت بهتر نیست؛ نزدیک به نیمی از آنها اساساً فیلم را پخش نمیکنند و فقط حدود ۲۰ درصد، تماشای اثر را تا پایان ادامه میدهند. یکی از جملات کلیدی این گزارش بهخوبی عمق بحران را نشان میدهد:
«حتی دانشجویانی که میخواهند فیلمساز شوند، الزاماً از تماشای فیلم لذت نمیبرند.»
نویسندگان پژوهش ریشه این وضعیت را تا حد زیادی در عادتسازی پلتفرمهایی مانند تیکتاک و یوتیوب میدانند؛ فضاهایی که مخاطب را به مصرف تصاویر بسیار کوتاه و برشخورده عادت دادهاند و تمرکز طولانیمدت را به امری فرساینده تبدیل کردهاند.
با این حال، برخی اساتید هنوز تسلیم این وضعیت نشدهاند و تلاش میکنند با طراحی دورههایی با محوریت «سینمای کند»، دوباره صبر، تمرکز و لذت تماشای کامل فیلم را به دانشجویان بازگردانند؛ تلاشی که شاید آخرین سنگر در برابر فروپاشی تجربه تماشای سینما در فضای آموزشی باشد.
کار به اینکه واقعا اون فیلم ها ارزش تماشا برای همه تو قرن ۲۱ رو دارن یا نه ندارم ولی کلا به این کانسب آموزش آکادمیک سینما و دانشگاه فیلم و کلاس نقد و… بیش از حد بها داده شده.
تعدادی از بهترین فیلمسازان که آدم با آثارشون عشق میکنه اصلا از دل این فضا درنیومدن.
اکثریت قریب به اتفاق اون افرادی که تمام بحث های سینمایی رو به گند میکشن اما از دل همین فضاها دراومدن!
یه زمانی در آمریکا ثابت شد نشستن پای حرف جوونای خوش ذوق در یوتیوب که فیلم نقد میکردند از خوندن نقد این به اصطلاح منتقدان حرفه ای بهتره، همین الان خیلی از همون یوتیوبرا دارن فیلم حرفه ای هم میسازن و فیلمهاشون هم انصافا بد نیست. عالی هم نباشه حداقل حرف بیشتری برای گفتن دارن نسبت به کسی که هیچ فیلمی نساخته و فقط مقاله های دری وری درمورد فیلم های بقیه نوشته!
هوش مصنوعی و سوشال مدیا و پ*رن چنان مردم رو مرگ مغزی کرده که تا پایان سال اینده حتی روی ریلز ۱ دقیقه ای اینستا هم نمی تونن تمرکز کنن
هر کس باید برای نجات خودش و قدرت تمرکز و حافظش دست به کار بشه و استفاده از این مخدر های مجازی رو کم یا حذف کنه
یه عده یجوری رفتار میکنن انگار تمام مشکل بشریت همونه.
اینجا دو هفته اینترنت قطع بود و الان هم دست و پا شکسته وصله و مردم به اون چیزها دسترسی نداشتن، مشکلات حل شد؟!
من موافقم که مثلاً هوش مصنوعی آدم رو تنبل میکنه ولی مثلاً اون کسی که الان شصت سالشه و این چیزا رو نداشته و روزی هشت ساعت تو جوونیش مطالعه میکرده و هزارتا کتاب خونده، چه گلی به سر کسی زده وقتی کل دستاوردش یه چپول بودنه که میگه افتخار میکنم انقلاب کردم و هنوز زیر بار نمیره که اون تفکرات مزخرفه؟!
کم از این آدما و امثالشون داریم؟!
هوش مصنوعی و سوشال و فلان اومده که جزوی از زندگی بشری بشه، راحش بن کردنشون نیست، با اون هیچکس نجات پیدا نمیکنه. راحش استفاده بهینه و وفق دادنه خوده.
والا زمان محصلی ما که اصلا گوشی هوشمند وجود نداشت خیلیا از جمله من مشکل تمرکز داشتیم
الان حداقل اینترنت و هوش مصنوعی زندگی رو راحت تر کرده و دیگه واسه فهمیدن یه موضوع لازم نیست دوساعت کتاب ورق بزنیم و آخرشم هیچی نفهمیم
البته قطعا اعتیاد به هرچیزی بده ولی کسانی که میخوان ابزارها رو محدود کنن از چیزای دیگه نگران هستن
من نگفتم حکومت وارد بشه و محدودیت بزاره برای سوشال مدیا یا استفاده از اینترنت
گفتم هر کسی برای افزایش تمرکز و بهرهوری از مغزش بهتره از این ابزار ها کمتر استفاده کنه
جدا شما قبول ندارید اگه مردم به جای اینکه ساعت ها از وقتشون رو به جای اینکه توی اینستاگرام و تیک تاک و … بگذرونن
بشینن یه فیلم یا پادکست ببینن یا یه کتابی چیزی بخونن هم برای خودشون هم برای جامعه بهتره؟
چرا ولی اینکه بگیم هرچی مشکله زیر سر فضای مجازی هست خداییش بی انصافیه بنظرم
یه زمانی هم میگفتن اینکه مثلاً پسرها خشن هستن در مدرسه تقصیر بازی های کامپیوتریه
والا تا بوده پسر ها تو سر و کله هم میزدن از زمانی که بجز چوب اسباب سرگرمی دیگه ای نداشتن!!!
کلا بنظرم اینکه بگیم همه انسانها بهره وری یکسان دارن اشتباهه چون اون بشری که مغزشو داشته چه صد سال پیش چه الان اومده بهترین ساختمون رو ساخته و بهترین اثر هنری رو خلق کرده و بهترین تکنولوژی رو روانه بازار کرده و اونی هم که تو خوندن و نوشتن و حساب ساده مشکل داشته هم همینطور بوده
اکثریت مردم یه جایی اون وسط قرار میگیرن فارغ از اینکه چه نوع تکنولوژی حاکمه
ولی ما دانشجو های قدیم هنوز رو پا هستیم برای دیدن فیلم ها