نقد و بررسی فیلم The Debt ( بدهی )

معمولاً هفته پایانی مرداد ماه و هفته اول شهریور ( آگوست و سپتامبر ) زمانی است که فیلمهای ارزشمند و دیدنی اکران می شوند و به همین علت اغلب سینماهای آمریکا در این تاریخ مملوء از تماشاگر است. فیلم « بدهی » یکی از فیلمهای مرموزی بود که در هفته آخر آگوست بر روی پرده رفت که بازیگران شناخته شده و داستان پرتنشی را هم در خود داشت. « بدهی » بازسازی فیلمی اسرائیلی به نام « Ha-Hov » (به معنای بدهی) است که در رده فیلمهای وطن پرستی دسته بندی می شود!. « Ha-Hov » فیلمی کاملاً یک طرفه بود که به خشونت علیه یهودی ها و ماجرای دستگیری عامل این خشونت به دست موساد می پرداخت. آن فیلم ارزش هنری چندانی نداشت و به دلیل آنکه محصول اسرائیل هم بود کسی آن را تحویل نگرفت. اما بعد از چند سال تهیه کنندگان یهودی که نفوذ بسیاری در سینمای هالیوود دارند ، تصمیم گرفتند تا این داستان را در قالبی تازه به وسیله بازیگران شناخته شده به جهانیان ارائه دهند تا شاید اینبار این داستان به خوبی دیده شود!. « بدهیِ » جدید که جان میدین آن را کارگردانی کرده است تفاوت چندانی با منبع اصلی خود ندارد. شاید بزرگترین تغییر این فیلم آن است که پیامهای سیاسی اش به غلظت منبع اصلی اش نیست!.

3 مامور حرفه ایی سازمان اطلاعات اسرائیل ( موساد ) به نامهای ریچل ( جسیکا چستین )، استفان ( ( مارتون ساکس ) و دیوید ( سام ورتینگتون )در یک عملیات بسیار حساس مامور می شوند تا یک دکتر روانی و به شدت سادیسمی به نام برنهارت ( جسپر کریستیانسن ) که متخصص در امور آزار و اذیت یهودیان است را دستگیر کرده و به اسرائیل بازگردند تا بصورت کاملاً منصفانه ایی محاکمه شود!. اما این ماموریت طبق نقشه پیش نمی رود و همه چیز به شکل کاملاً اشتباهی پایان می پذیرد. سه دهه از زمان این عملیات می گذرد و ماموران سابق موساد امروز بازنشسته شده اند و در حال سپری کردن باقی عمرشان هستند. اما به تازگی منابع آگاهی گزارش داده اند که برنهارت هنوز زنده است و ظاهراً در حال سپری کردن لحظات باقی مانده عمرش می باشد! با شنیدن این اظهارات، موقعیت اجتماعی این 3 قهرمان به خطر می افتد و باید هرطور که شده از شَر برنهارت خلاص شوند! اما مشکل اینجاست که در بین اعضای گروه سابق موساد، دیوید به تازگی دست به خودکشی زده و استفان هم که بر روی صندلی چرخ دار نشسته و توان حرکت ندارد، به همین جهت تنها ریچل می تواند تا به محل نگهداری برنهارت رفته تا او را از میان بردارد…

همانطور که در خلاصه داستان مشاهده کردید ، یک سوم ابتدایی فیلم در فلاشبک های مکرر می گذرد که در لحظاتی به شدت با اعصاب تماشاگر بازی می کند. باید بگویم که اگر می خواهید فیلم « بدهی » را به خوبی متوجه شوید و هیچ نکته ایی را هم از قلم نیندازید باید به یک سوم ابتدایی فیلم دقت زیادی داشته باشید زیرا این فصل ابتدایی پر است از جزییاتی که نه در اواسط فیلم ، بلکه در انتهای فیلم به شما کمک خواهند کرد تا داستان این ماموران و دکتر را به شکل کامل متوجه شوید. متاسفانه همین شروع گیج کننده فیلم که تماشاگر را مدام در زمان به مسافرت می برد، بهانه خوبی به دست مخاطب می دهد تا با دقت پیگیر جزییات فیلمنامه نباشد و منتظر ریتم ثابت فیلم و شروع داستان باشد!. اما وضعیت روایت داستان در دو سوم باقی مانده فیلم سرعت و دقت بهتری به خود می گیرد و تماشاگر را درگیر خود می کند. داستان زمانی که به دهه ی 60 فلاشبک می خورد و داستان عملیات 3 مامور را دنبال می کند، بالاخره مسیر مشخص خود را پیدا می کند وما شاهد یک تریلر درست و حسابی هستیم که در لحظاتی هم چاشنی درام به آن اضافه می شود. جان میدین در « بدهی » به خوبی موفق شده تا فضای خفقان آور دهه ی 60 در برلین را به تصویر بکشد. ما در این فیلم شاهد سکوت معناگرای شهر ، اصوات گوشخراش و البته نیروهای شوروی هستیم که در آن سالها برلین را ( که در آن زمان برلین شرقی نام داشت ) به تصرف درآورده بودند و اجازه هیچ کاری را به کسی نمی دادند.میدین همان کسی است که در سال 1999 توانسته بود فیلم « شکسپیر عاشق » را بسازد و بخاطرش کاندید دریافت اسکار هم شود. وی با استفاده از تجربه های فراوانی که در ساخت سریال های درام دارد ( او اگرچه برای « شکسپیر عاشق » کاندید اسکار شده است اما عمده شهرت او به واسطه سریالهایی است که ساخته است ) موفق شده در « بدهی » به روابط میان شخصیت ها رنگ و لعابی جذاب ببخشد که به خصوص در هنگام تبدیل آن به عاشقانه، تماشاگر را مجذوب خود می کند. در کل باید بگویم که روابط شخصیت ها در « بدهی » خوشبختانه قابل لمس است و از این بابت نمی توان ایرادی بر آن گرفت.

اما فیلم مشکل بزرگی دارد و آن هم بی ارتباط بودن شخصیت های جوان به نسخه کهنسالشان است. مشخص نیست که میدین چطور موافقت کرده تا شخصیت های داستانش تا بدین حد با یکدیگر تفاوت ظاهری و رفتاری داشته باشند. به عنوان مثال می توان به جسیکا چیستن اشاره کرد که در نقش جوانی ریچل بازی دارد و هلن میرن هم نقش پیری اش را ایفا می کند!. به نظرم کمتر کسی است که بتواند شباهتی بین چیستن و میرن چه در ظاهر و چه در رفتار پیدا کند. در واقع می توان گفت زمانی که فیلم به زمان حال بر می گردد، ما با بازیگران جدید در موقعیت های جدید روبرو هستیم که مدتی طول می کشد تا به آنها و رفتارهایشان عادت کنیم. از طرف دیگر باید به ریتم کند فیلم در زمان حال اشاره کنم. « بدهی » تا زمانی که در دهه ی 60 دنبال می شود یک فیلم بسیار خوب با ضرباهنگی مناسب است اما زمانی که به سال 1997 می رود و داستان شخصیت های پیرش که هرکدام به نوعی دچار سراشیبی شده اند را دنبال می کند، گویی که خود فیلم هم در سراشیبی سقوط می کند. صحنه های مربوط به هلن میرن و تام ویلکینسون علی رغم اینکه تماشای این 2 در کنار هم فرصتی است که کمتر نصیب تماشاگران می شود ، اما باید بگویم که در جلوی دوربین خسته کننده و فاقد کشش لازم برای تماشاگر است.

بهترین بازیها را در « بدهی » بازیگران جوان فیلم ارائه داده اند. جسیکا چیستین که پیش از این فیلم هنرنمایی اش در « درخت زندگی » همه نگاه ها را به سمت خود جلب کرده بود، در « بدهی » نمایش بسیار خوبی داشته است. چیستین بازیگر بسیار خوبی است که تابحال چندان در هالیوود جدی گرفته نشده اما فکر می کنم امسال با هرنمایی اش در فیلم « درخت زندگی » بتواند اسکاری بدست آورد. دیگر ستاره فیلم سام ورتینگتون است که اینروزها خیلی از تهیه کنندگان سراغ او می روند!. ورتینگتون نشان داده که گزینه بسیار خوبی برای فیلمهای اکشن و تریلر است و تماشاگران هم او را دوست دارند. وی در این فیلم به مانند یکی دو سال اخیر بازی راحتی در نقش اش دارد و ما هم راحت او را تماشا می کنیم؛ بدون حرکات اضافه و جست و خیزهای هالیوودی!

« بدهی » فیلم یکدستی نیست اما برای تماشا در یک روز نیمه تعطیل گزینه خوبی است. فیلم در نزدیک به 2 ساعت زمانش تعدادی شعار سیاسی نامفهوم و بی مزه سر می دهد و چند تایی هم معما مطرح می کند که نهایتاً همه چیز را هم در انتهای فیلم توضیح می دهد و تمام.