نقد فیلم Don’t Be Afraid of the Dark ( از تاریکی نترس )

« از تاریکی نترس » براساس فیلمی تلویزیونی به همین نام که در سال 1973 به نمایش درآمد ساخته شده است. « از تاریکی نترس » فیلمی با بودجه محدود بود که توانست در اوایل دهه ی 70 میلادی طرفداران زیادی برای خودش دست و پا کند اما همانطور که گفتم به دلیل آنکه فیلمی تلویزیونی بود، چندان از طرف تهیه کنندگان جدی گرفته نشد. حالا بعد از نزدیک به 4 دهه، گیلرمو دل تورو که علاقه ی خاصی به ژانر وحشت آن هم از نوع کلاسیک اش دارد، تصمیم گرفت تا این فیلم را دوباره زنده کند تا شاید بتواند موفقیتی در گیشه بدست آورد. اما برخلاف رویه معمول، دل تورو اینبار خودش برای کارگردانی به پشت دوربین نرفت و بجای آن تصمیم گرفت تا تنها تهیه کننده و یکی از نویسندگان فیلم باشد. اما کی است که باور کند او دست روی دست گذاشته تا کارگردان تازه کاری به نام تروی نیکسی فیلم محبوبش را تنها کارگردانی کند!

سالی ( بیلیی مدیسون ) دختر کوچکی است که به علت درگیریهای شخصی مادرش برای ادامه زندگی به نزد پدرش آلکس ( گای پیرس ) فرستاده می شود. آلکس که بعد از طلاق از همسرش با دختری به نام کیم ( کتی هولمز ) معاشرت دارد ، به دلیل آنکه در حال مرمت یک بنای تاریخی است نمی تواند توجه چندانی به دخترش نشان دهد و متاسفانه کیم هم قادر به ارتباط برقرار کردن با سالی نیست. سالی که حالا تنهاتر از همیشه است، کم کم روحیه ایی ضعیف پیدا می کند و به نوعی دچار افسردگی می شود!. او در حال قدم زدن در عمارتی که پدرش وظیفه مرمت آن را برعهده دارد پی می برد که زیرزمینی مخفی در آنجا وجود دارد. او در این زیرزمین توسط صداهای مرموزی احاطه می شود که از او می خواهند تا آنها را آزاد کند و…

یکی از نکات قابل تقدیر درباره « از تاریکی نترس » این است که به خوبی شخصیت هایش را به تماشاگر معرفی می کند. در « از تاریکی نترس » رابطه بین سالی، آلکس و کتی به خوبی شکل می گیرد تا تماشاگر بتواند به زوایای مختلف زندگی آنها پی ببرد. آلکس در فیلم پدری است که غرق در کار و زندگی است و ورود دختر کوچکش هم نمی تواند تاثیری بر رفتار او بگذارد. در این بین سالی که بی توجهی های پدرش را می بیند و کتی را هم مناسبت دوستی نمی داند، به دنبال دوستی تازه می گردد که ناگهان سر و کله موجوداتی عجیب و غریب پیدا می شود که با توجه به موقعیت خاص سالی از او سوء استفاده می کنند و از محل خود خارج می شوند!. این داستان شاید در نگاه اول یک داستان ساده و تکراری باشد اما نکته ایی که « از تاریکی نترس » را از دیگر فیلمها جدا می کند این است که فیلم در روایت داستان خود شرایط عاطفی پدر و دختر را هم مورد بررسی قرار می دهد و آنها را به حال خود رها نمی کند.

اما این مسئله نباید شما را به اشتباه بیندازد که « از تاریکی نترس » فیلمی خانوادگی یا کودکانه است. « از تاریکی نترس » امتیاز بزرگی دارد و آن این است که مخاطبش را همواره در استرس نگاه می دارد. پیش از این، فیلم« توطئه گر » موفق شده بود که چنین جَوی را در فیلم ایجاد کند که همین امر استقبال خوب تماشاگران را به همراه داشت. « از تاریکی نترس » اگرچه مانند « توطئه گر »، روح و جن درست و حسابی ندارد اما موجودات کوتوله ی فیلم به خوبی می توانند تا شما را تا انتهای فیلم آزرده خاطر کنند. البته باید این نکته را یادآوری کنم صحنه های ترسناک فیلم مناسب افراد نوجوان است و بعید می دانم که بزرگسالان چندان روی خوشی به آن نشان دهند. با اینحال در درجه بندی سنی فیلم کلمه R بکار رفته که به معنای آن است که افراد کمتر از 17 سال اجازه تماشای فیلم را ندارند. حالا چرا چنین درجه بندی سنی لحاظ شده، بنده نمی دانم اما باید اعتراف کنم که صحنه های ترسناک فیلم شاید برای اولین بار بتواند کمی شما را به خودتان بیاورد اما در نهایت چیزی به داشته های طرفداران ژانر ترس اضافه نمی کند. جنس ترس در « از تاریکی نترس » مبتنی بر سر و صداهای ناشناخته ، حضور ناگهانی یک موجود در جلوی دوربین و در نهایت سایه و توهمات است. با اینحال فیلم چند صحنه غافل گیر کننده هم دارد که مو را بر تن شما سیخ خواهد کرد ( در اینجا این صحنه ها را شرح نمی دهم زیرا باعث از دست رفتن هیجان لازم به هنگام تماشای فیلم می شود ) و این نکته مهم را به تماشاگر یادآوری می کند که بهرحال گیلرمو دل تورو این فیلم را تهیه کرده!.

بازی بسیار خوب دختر بچه فیلم به نام بیلیی مدیسون، اصلی ترین دلیلی است که شما را به هنگام تماشای « از تاریکی نترس » وادار به ترس می کند. این دختر بچه چنان بازی قوی و محکمی دارد که شما را مجبور به ترس از محیط پیرامونش می کند؛ ای کاش چند نمونه از این بچه ها در سینمای ایران هم یافت می شدند!. پدر و مادر سالی در این فیلم که به ترتیب، گای پیرس و کتی هولمز نقششان را بازی می کنند، به درخشانی بیلیی مدیسون نیستند اما حضورشان قابل قبول است.

در اینجا لازم است به چند مورد از اشکالات فیلم « از تاریکی نترس » هم اشاره ایی کنم. اغلب اشکلات« از تاریکی نترس » مرتبط به کوتوله های فیلم است. این موجودات شاید در برخورد اول کمی تماشاگر را بترسانند اما در ادامه تبدیل به موجودات احمقی می شوند که هی این طرف و آن طرف می دوند و توانایی غلبه انسان هم بر آنها کاملا مشهود است. این موجودات پیشینه مشخص و واضحی ندارند و هدف آنها از آزار و اذیت این خانواده هم واضح و منطقی نیست. پرداخت ضعیف این شخصیتها با ارائه جلوه های ویژه نه چندان جذاب، رنگ و بویی مصنوعی به خود گرفته است. CGI های بکار رفته در این فیلم در حد متوسط قرار دارند و حس مصنوعی بودن را به راحتی به تماشاگر منتقل می کند.

بهرحال در نهایت باید بگویم که « از تاریکی نترس » فیلم ترسناکی است که مطمئنا افراد زیر 20 سال را خواهد ترساند اما برای جوانان و مخصوصاً کسانی که صبح و شب به دنبال فیلمهای ترسناک می گردند، نکته تازه ایی نخواهد داشت. اما پیشنهاد من این است که حداقل یک بار آن را ببینید، به دیدنش می ارزد.